Hernieuwde oproep van 70 prominenten voor een nationale investeringsbank
Waarom een hernieuwde oproep?
Een investeringsbank is van nationaal belang en maakt financieel meer mogelijk voor regeringspartijen én voor oppositie. Voor de ambities van álle partijen. De NIB maakt de overheidsfinanciën efficiënter en ontlast de Rijksbegroting. Daardoor ontstaat ruimte voor andere zaken. Waar die ruimte aan wordt besteed is politiek, de ruimte creëren door deze hervorming is dat niet.
Inmiddels is sinds de vorige oproep een jaar verstreken en de urgentie neemt toe. Spanningen in de wereld lopen verder op, er wordt meer gevraagd van de weerbaarheid van ons land, tegelijk lopen grote projecten zoals de energietransitie en ook de infrastructuur vast. Het coalitieakkoord zegt dat de instelling er komt. Dat is positief. Maar onduidelijk blijft de helft van de missie (publieke investeringen voor de grote transities en infrastructuur) en de schaal schiet tekort (3,5 in plaats van 10 miljard kapitaal, wel of geen leverage?). Aanleiding voor een hernieuwde oproep, over urgentie en over ambitie.
Daarbinnen gaat het over het presteren van de Rijksbegroting voor de Nederlandse economie, weerbaarheid en transities. Juist in deze tijd dat investeringen hard nodig zijn, wreekt het zich dat de internationaal en nationaal excentrieke systematiek van de Rijksbegroting het realiseren van grote, complexe en meerjarige investeringsprojecten in de weg zit. Wij belichten de achterstand die dit voor Nederland oplevert ten opzichte van andere landen. Een doorbraak is nodig, niet pappen en nathouden.
Hoe maakt de nationale investeringsbank meer mogelijk?
In twee opzichten: de NIB levert direct meer ruimte voor investeringen en op de
Rijksbegroting voor andere zaken, en de NIB maakt structureel meer ruimte als spil voor de investeringsstrategie die nodig is voor meer banen en meer economische groei. Zonder groei geen houdbare sociale zekerheid maar wel een onhoudbare staatsschuld, zonder groei steeds minder belastingopbrengsten en steeds meer ombuigingen.
Nederland financiert met zijn besparingen nu vooral de groei in het buitenland. Een effectief mechanisme ontbreekt om de enorme besparingen voor de eigen toekomst in te zetten. Duidelijk is dat de investeringsopgaven immens zijn en we op dit moment zelfs onderhoud aan onze wegen en bruggen niet meer betaald krijgen.
Waarom ontzegt Nederland zich mogelijkheden terwijl andere landen dat beter organiseren? Waarom brengen wij onze pensioenbesparingen naar o.m. de NIB's in andere landen en waarom trekken wij geen pensioenbesparingen uit andere landen naar Nederland?
Wat voor een nationale investeringsbank is daarvoor nodig?
De vier essentiële randvoorwaarden voor een NIB die het verschil kan maken:
Scope: financiering van private initiatieven gericht op verdienvermogen (innovatie) en weerbaarheid (defensie); publieke investeringen voor transities energie, landbouw en natuur, infrastructuur en water; katalysator van grootschalige private cofinanciering voor deze zaken.
Schaal: eigen vermogen 10-12 miljard, aantrekken vreemd vermogen in de private kapitaalmarkt voor financiering in de orde van 100 miljard.
Professioneel: organisatie van professionals bestuurd door geloofwaardige financiers, onder toezicht van DNB en AFM en aanvullend en ondersteunend aan de markt.
Afstand van overheid: om de uitvoeringskracht van de Rijksoverheid op niveau te brengen, en buiten de EMU-cijfers voor tekort en schuld van de Nederlandse overheid.