De EY Netherlands Attractiveness Survey 2026 roemt de door het kabinet-Jetten omarmde Wennink-agenda en de aangekondigde Nationale Investeringsbank als het juiste strategische antwoord op de uitdagingen om het investeringsklimaat te verbeteren. De NIB kan het verschil maken: doorbreking van de budgettaire impasse rond energienetwerken, huisvesting en infrastructuur, en mobilisatie van beschikbaar kapitaal voor investeringen in strategische sectoren van de Nederlandse economie. Maar, zo waarschuwt EY, de cruciale vraag is nu of de mooie beleidsvoornemens gevolgd worden door effectieve implementatie. De wereld staat niet stil, concurrentie neemt toe ook binnen Europa, de snelheid van presteren moet bij de Rijksoverheid omhoog.

Het rapport luidt de noodklok over het investeringsklimaat in ons land. Buitenlandse investeringen in Nederland hebben zich gestabiliseerd op een niveau dat veel lager ligt dan in het verleden. Nederland staat op de tiende plaats in Europa wat betreft buitenlandse directe investeringsprojecten, ver van de top vijf positie die het jarenlang bekleedde.

Strategische sectoren bieden duidelijk groeipotentieel--van life sciences, digitalisering en AI, financiële diensten tot energie (infrastructuur), industrie en defensie en veiligheid. Om dat potentieel te benutten en binnen Europa niet steeds verder achterop te raken zijn twee conclusies van de survey van belang:
Uitvoeringsknelpunten zoals energiecapaciteit, talent, huisvesting, infrastructuur en vergunningverlening zijn steeds meer bepalend bij investeringsbeslissingen.
Aanzienlijk kapitaal is beschikbaar, maar wordt nog niet effectief genoeg gemobiliseerd voor innovatie, scaleups en productieve groei. 

Anna Borg, ceo van de Zweedse energiegigant Vattenfall, ziet hoe de energietransitie in Nederland hapert. Neem de warmtenetten. Een nieuwe wet bepaalt dat deze in publieke handen moeten, maar er is niet nagedacht welke publieke handen dat moeten zijn en er is geen ruimte op de Rijksbegroting om het te financieren. Vattenfall is verplicht de Nederlandse warmtenetwerken te verkopen, maar weet niet aan wie en onder welke voorwaarden. Onderhoud doet men nog wel, maar er wordt niet meer geïnvesteerd. Daardoor ligt dit belangrijke onderdeel van de energietransitie op z’n gat.

Veel partijen moeten het eens worden en intussen tikt de tijd voorbij. De nationale investeringsbank kan dit oplossen door in opdracht van de Rijksoverheid de aandelen van Vattenfall en anderen over te nemen en investeringen door de publieke netbedrijven in warmtenetten te financieren. Zonder NIB is een impasse ontstaan en wordt in warmtenetten niet meer geïnvesteerd. Burgers en bedrijven kiezen er daarom noodgedwongen voor een warmtepomp aan te schaffen, in plaats van te wachten op een ongewis warmtenet. Daardoor neemt de congestie op het elektriciteitsnet verder toe en hetzelfde geldt voor de kosten om dat op te lossen.

Mathijs Bouman betoogt in een essay in de zomerbijlage van het FD dat minister Rob Jetten met een nationale investeringsbank de energietransitie wél kan versnellen. Nederland beschikt over veel spaargeld, maar investeert te weinig in grote projecten. Een investeringsbank kan risicovolle, duurzame investeringen financieren zonder de begroting te belasten. Zo worden publieke en private middelen beter benut, neemt economische groei toe en blijft Nederland concurrerend. Volgens Bouman is dit een realistische en noodzakelijke oplossing.

In Nieuwsuur van 28 juni zegt Matthijs Bouman dat hij benieuwd is met welke voorstellen het kabinet, zoals beloofd,  voor de zomer zal komen. In dit interview ligt de focus op de techsector en het rapport Wennink. Bouman kijkt uit naar met welke bedragen het kabinet komt.

De Duitse regering neemt een 40% aandeel  in de Duits-Franse tankbouwer KNDS. De minister van Economische Zaken, Katherina Reiche, zegt dat met deze deelname essentiële technologie, industriële waardecreatie en banen voor Duitsland worden veiliggesteld. Het aandeel zal worden genomen via de Duits nationale investeringsbank KfW voor een aankoopbedrag naar verwachting in de orde van € 6-7 miljard. Ook de Franse regering zal een 40% aandeel hebben, de resterende 20% gaat naar de beurs.

Nederland beschikt niet over een nationale investeringsbank als vehikel om dit soort transacties mogelijk te maken. Het door de Nederlandse regering voor de financiering van defensieindustrie opgerichte SecFund heeft een totale omvang van € 100 miljoen en een maximum van € 5 miljoen per deelname.

Het is heet, dus veel scholen trekken hun tropenrooster, ijsvoorraad en waterpistolen weer uit de kast. Aldus een artikel op nu.nl. Schoolgebouwen zijn niet ingericht op de vele warme dagen van tegenwoordig, maar zijn hun levensduur vaak sowieso allang voorbij. Het draait deze week om de warmte, maar het achterliggende probleem op veel scholen bestaat 365 dagen per jaar. Het gemiddelde schoolpand is ruim zeventig jaar oud. Dat is ver voorbij de levensduur van 40 tot 45 jaar.

Slechte schoolgebouwen zetten de leerprestaties onder druk, zo blijkt uit onderzoek van de Universiteit Maastricht. Meer dan de helft van de schoolgebouwen is verouderd en toe aan vervanging of ingrijpende renovatie, erkent de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). "De Tweede Kamer stemde in april in met de aanpak van onderwijshuisvesting, maar de financiering ervan is nog steeds niet voldoende geregeld", zegt een woordvoerder. Vijf jaar geleden was naar schatting 730 miljoen euro per jaar nodig om alle schoolgebouwen weer in orde te maken. "Inmiddels is dit opgelopen tot 1,3 miljard euro per jaar."

Publiek vastgoed bij de tijd brengen, het speelt op steeds grotere schaal. Niet alleen bij scholen, maar ook in de zorg (ziekenhuizen, verzorgingstehuizen). Dergelijke grootschalige publieke investeringsopgaven structureren in financierbare projecten waar ook institutionele beleggers zoals pensioenfondsen aan kunnen bijdragen, dat is bij uitstek een opdracht voor de nationale investeringsbank. Alweer een aansporing voor minister Heinen om in actie te komen.

Met een bevlogen betoog pleiten voorzitter Sharon Dijksma en algemeen directeur Leonard Geluk van de Vereniging Nederlandse Gemeenten voor doorbreking van het strak financieel kader dat premier Jetten en een groot deel van zijn ministersploeg gegijzeld houdt en waardoor er nauwelijks ruimte is om tot gedragen akkoorden te komen binnen het parlement en met sociale partners. Als het kabinet-Jetten weigert te bewegen op de door zichzelf opgelegde spelregels, dan zal het volgens hen onmogelijk worden om anderen te verleiden het speelveld te betreden om samen de schouders te zetten onder hervorming van sociale zekerheid en zorg, onder woningbouw, onder infrastructuur en onder de andere grote uitdagingen waar Nederland voor staat.

Dé sleutel voor deze doorbraak, maar mét instandhouding van budgetdiscipline en gezonde overheidsfinanciën, is hervorming van de Rijksbegroting. Anders dan gemeenten en waterschappen en andere landen kent de Rijksbegroting geen onderscheid tussen investeringen en consumptieve uitgaven en beschikt de Rijksoverheid niet over een nationale investeringsbank. De oprichting van een professionele nationale investeringsbank is urgent: een instelling met de brede opdracht om (naast start- en scaleup financiering) grootschalige investeringen los te trekken in infrastructuur voor transport, water, energie, AI en voor de landbouwtransitie en de opbouw van de defensieindustrie.

De pensioenfondsen willen bijdragen en hun miljardenbalansen in zetten, zij zijn gediend met een nationale investeringsbank die projecten kan structureren die voor hen financierbaar zijn.