Met een bevlogen betoog pleiten voorzitter Sharon Dijksma en algemeen directeur Leonard Geluk van de Vereniging Nederlandse Gemeenten voor doorbreking van het strak financieel kader dat premier Jetten en een groot deel van zijn ministersploeg gegijzeld houdt en waardoor er nauwelijks ruimte is om tot gedragen akkoorden te komen binnen het parlement en met sociale partners. Als het kabinet-Jetten weigert te bewegen op de door zichzelf opgelegde spelregels, dan zal het volgens hen onmogelijk worden om anderen te verleiden het speelveld te betreden om samen de schouders te zetten onder hervorming van sociale zekerheid en zorg, onder woningbouw, onder infrastructuur en onder de andere grote uitdagingen waar Nederland voor staat.

Dé sleutel voor deze doorbraak, maar mét instandhouding van budgetdiscipline en gezonde overheidsfinanciën, is hervorming van de Rijksbegroting. Anders dan gemeenten en waterschappen en andere landen kent de Rijksbegroting geen onderscheid tussen investeringen en consumptieve uitgaven en beschikt de Rijksoverheid niet over een nationale investeringsbank. De oprichting van een professionele nationale investeringsbank is urgent: een instelling met de brede opdracht om (naast start- en scaleup financiering) grootschalige investeringen los te trekken in infrastructuur voor transport, water, energie, AI en voor de landbouwtransitie en de opbouw van de defensieindustrie.

De pensioenfondsen willen bijdragen en hun miljardenbalansen in zetten, zij zijn gediend met een nationale investeringsbank die projecten kan structureren die voor hen financierbaar zijn.

„Het geplande groot onderhoud aan het hoofdwegennet in Groningen, Friesland en Drenthe is voorlopig stopgezet”, zo meldt een woordvoerder van Rijkswaterstaat volgens de Telegraaf. Deze projecten worden meegenomen in een herprioritering van alle infrastructurele projecten binnen het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Al in juni zijn de dit jaar beschikbare middelen uitgeput. „De begroting van het ministerie van IenW kent een tekort van ruim 80 miljard tot 2039 voor exploitatie, onderhoud, vervanging en aanleg”, stelt de woordvoerder van Rijkswaterstaat.

Bouwend Nederland luidt de noodklok. De branchevereniging waarschuwt voor ’Italiaanse toestanden’, een verwijzing naar een ingestorte brug in Genua in 2018. Volgens voorzitter Arno Visser openen politici graag bruggen, maar onderhoud is minder populair. „We kunnen niet langer om de hete brij heen draaien”, zei Visser eerder.

Zonder oplossing wordt het door Bouwend Nederland gesignaleerde probleem een self-fulfilling prophecy. Een deel van de oplossing is een nationale investeringsbank die meer mogelijk maakt door nieuwe financieringsvormen voor infrastructuur te faciliteren, nieuwe samenwerkingsvormen met provincies en gemeenten mogelijk te maken, en een deel van de Rijksinvesteringen voor infrastructuur buiten de EMU-criteria te financieren waardoor op de Rijksbegroting ruimte wordt vrijgemaakt. Financier onderhoudsinvesteringen in Noord-Nederla d via de NIB, waarvoor de Rijksoverheid en de provincies samen 40 jaar lang namens alle weggebruikers een schaduwtol betalen. Zie onderstaand memo voor de bewindslieden Karremans en Bertram om hun infrastructuurprogram te kunnen realiseren in plaats van zelfs het onderhoud tussentijds te moeten stopzetten. De oproep aan Bouwend Nederland is om de oprichting van een echte investeringsbank te steunen - voordat het voor de infrastructuur te laat is - en minister Heinen aansporen hiervoor in actie te komen

"De toekomst van Nederland vraagt om investeringen". Met deze observatie startte de laatste nieuwsbrief van de SER. Kroonleden van de SER (onafhankelijk, door de regering benoemd) pleiten daarin voor investeringen in mensen, het verdienvermogen en de fysieke leefomgeving. Dat rijtje kan nog wel worden uitgebreid in dit tijdperk waarin een serie van grote transities samenkomen. 

De kroonleden geven niet aan hoe de investeringen gefinancierd kunnen worden. Zij geven wel aan dat een brede investeringsstrategie de basis moet vormen voor de nog niet ingevulde groeiagenda van het kabinet Jetten. Het streven van de regeringsfracties om de economische groei te verhogen naar tenminste 1,5% structureel per jaar roept om uitwerking. De kroonleden werken in de korte nieuwsbrief de groeiagenda helaas nog niet uit, maar hun pleidooi voor een daarin op te nemen investeringsstrategie is uit het hart gegrepen. De komst van een echte nationale investeringsbank voor mobilisatie van onze private besparingen kan daarin niet ontbreken.
Dat wist U al! "

Bij de aanbieding van het Verantwoordingsverslag 2025 van de Algemene Rekenkamer aan de Tweede Kamer breekt VVD-er Pieter Duisenberg een lans voor grote, aansprekende investeringsprojecten om de Nederlandse economie gereed te maken voor de toekomst. Daarbij refereert hij aan minister en latere VVD-grondlegger Thorbecke, die meer dan 150 jaar geleden het voortouw nam tot de aanleg van zowel de Nieuwe Waterweg bij Rotterdam als het Noodzeekanaal bij Amsterdam. Dat leiderschap was nodig om Nederland weer vlot te trekken, want Nederland was stil blijven staan. Dat gevoel heeft Duisenberg nu ook.

Bij podcast Betrouwbare Bronnen licht hij toe dat de Rijksbegroting toe is aan hervorming. Anders dan gemeenten en waterschappen en andere landen kent de Rijksoverheid geen onderscheid tussen investeringen voor de lange termijn en consumptieve uitgaven voor de korte termijn. De investeringen zijn daardoor het kind van de rekening. Duisenberg bepleit een hervorming van de Rijksbegroting om ruimte te maken voor investeringen. Dat sluit nauw aan bij het pleidooi voor een nationale investeringsbank, die ruimte maakt voor het infrastructuurprogram van VVD-minister Karremans én de uitvoeringscapaciteit levert om grootschalige publiek-private investeringsprojecten tot stand te brengen. Vandaar de oproep aan VVD-minister Heinen om in actie te komen.

Nederland loopt vast op infrastructuur voor energie, mobiliteit en maritiem, digitaal, en water en natuur. In een vandaag verschenen, indringend rapport becijfert BCG een publieke investeringsopgave in de orde van €285 miljard tot 2040. De middelen van het coalitieakkoord schieten daarvoor ver tekort, en dat geldt ook voor de uitvoeringskracht van de Rijksoverheid. Daarom bepleit BCG de uitvoeringskracht te versterken met een infrastructuurautoriteit die bestuurlijke fragmentatie ondervangt en sturing geeft aan een nationaal investeringsprogram, en – in lijn met ons pleidooi – modernisering van de systematiek van de Rijksbegroting door invoering van een staatsbalans om ruimte voor investeringen vrij te maken en vermindering van fragmentatie in het financieringslandschap waarbij de nationale investeringsbank een belangrijke rol kan spelen.